Uwaga – rotawirusy

W związku z otrzymaną informacją od Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie w związku z zachorowaniami dzieci i młodzieży, których prawdopodobną przyczyną są rota lub norowirusy, Lubelski Kurator Oświaty zobowiązuje do wzmożenia reżimu higieniczno-sanitarnego

więcej informacji na stronie Lubelskiego Kuratorium Oświaty

 

Podstawowe informacje dotyczące rotawirusów

1.Informacje ogólne:

·Rotawirus to jeden z czynników wywołujących zapalenie żołądka i jelit u niemowląt i małych dzieci. Najbardziej podatne na zakażenie są dzieci poniżej 5 roku życia (szczególnie między 6 miesiącem, a 2 rokiem życia) oraz osoby dorosłe po 65 roku życia.

·Rotawirusy stanowią jeden z częstszych czynników etiologicznych wszystkich zakażeń szpitalnych.

W 2009 r. zarejestrowano w Polsce ogółem 26 033 zakażeń rotawirusami we wszystkich oddziałach szpitalnych, w tym 20 689 w oddziałach pediatrycznych (dane z raportów rocznych nadesłanych ze szpitali do Państwowej Inspekcji Sanitarnej w oparciu o rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 11 marca 2005 roku w sprawie rejestrów zakażeń zakładowych oraz raportów o występowaniu tych zakażeń (Dz. U. Nr 54, poz. 484).

2.Czynnik etiologiczny:

·Rotawirusy należą do rodziny Reoviridae. Mają wielkość od 60 do 70 nm nie posiadają otoczki lipidowej. Genom wirusa składa się z 11 segmentów podwójnej nici RNA. Wyróżniamy 7 różnych antygenowo grup rotawirusów (od A do G), z czego trzy grupy (A, B i C) są zaraźliwe dla ludzi. Rotawirusy A są najczęściej opisywaną przyczyną biegunek.

·Rotawirusy charakteryzują się dużą stabilnością w środowisku zewnętrznym. Temperatura 60°C

niszczy je dopiero po 30 minutach. Na powierzchniach nieożywionych mogą przetrwać około 2 miesięcy. Właściwości zakaźne rotawirusów redukują m.in. preparaty zawierające związki chloru.

3.Okres wylęgania: 24-72 godz. (1-3 dni).

4.Objawy kliniczne zakażenia:

•Wodniste biegunki z obecnością śluzu wskazujące na ostre zapalenie żołądka i jelita cienkiego, wymioty, gorączka do 38,5°C.

•Objawy wskazujące na infekcję górnych dróg oddechowych (w 20-40% przypadków zachorowań). Choroba trwa zwykle od 4-10 dni, sporadycznie może przedłużać się do kilku tygodni. Wydalanie wirusów utrzymuje się od 8 – 30 dni, czasem dłużej.

Uwaga! Osoba zakażona, już dwa dni przed wystąpieniem pierwszych objawów choroby zaczyna wydzielać

ze stolcem duże ilości cząstek wirusa. Najwięcej wirionów w stolcu pojawia się około trzech dni po wystąpieniu pierwszych dolegliwości. W tym czasie chory jest wysoce zakaźny! 5. Źródło zakażenia: człowiek chory lub rekonwalescent.

6.Drogi szerzenia się zakażenia:

·Bezpośredni kontakt z zakażoną osobą lub jej wydalinami – głównie poprzez zakażony stolec (brudne lub niedezynfekowane ręce, styczność z zanieczyszczoną powierzchnią/przedmiotami np. bielizną, meblami, zabawkami, klamkami).

·Spożycie żywności lub wody zanieczyszczonej rotawirusami (droga pokarmowa).

·Wdychanie cząstek wirusa unoszących się w powietrzu powstałych np. z wymiocin osoby chorej. (obecność wirusów stwierdza się również w wydzielinie z dróg oddechowych, co może mieć pewne, aczkolwiek niewielkie znaczenie w szerzeniu się choroby).

7.Szczepienia: Istnieje szczepionka przeciwko rotawirusom.

8.Zapobieganie:

·Bezwzględne przestrzeganie zasad higieny osobistej.

·Systematyczna dezynfekcja skażonych wirusem powierzchni.

·Odpowiednia higiena przygotowywania posiłków.

Zasady postępowania w szpitalnym ognisku epidemicznym norowirusów i rotawirusów zostały zawarte w załączonej ulotce.

Bibliografia:

1.World Health Organization http://www.wpro.who.int/health_topics/rotavirus_infections/

2.Centers for Disease Control and Prevention http://www.cdc.gov/rotavirus/

3.Korycka M. Rotawirusowe zakażenia szpitalne. Przegląd Epidemiologiczny 2004; 58:467-473.

4.Korycka M. Epidemiologia zakażeń rotawirusowych u dzieci. Przegląd Epidemiologiczny 2001; 55:275-279.

5.Kramer A., Schwebke I., Kampf G. Jak długo patogeny szpitalne mogą przetrwać na powierzchniach nieożywionych? Przegląd systematyczny. BioMed Central: Choroby zakaźne. 2006.

6.Grzesiowski P., Lejbrandt E. Wirusowe biegunki szpitalne. Biuletyn Stowarzyszenia Higieny Lecznictwa. 2007; 3-4 (32): 8-10.

7.Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 11 marca 2005 roku w sprawie rejestrów zakażeń zakładowych oraz raportów o występowaniu tych zakażeń. (Dz. U. Nr 54, poz. 484)

Sporządziły: J. Brudnowska, A. Rychlewska, Departament Przeciwepidemiczny w Głównym Inspektoracie Sanitarnym.

Rotawirusy_prezentacja

ZAKAŻENIA

ROTAWIRUSAMI

Czym są rotawirusy?

 Rotawirusy (łac. rota = koło) – grupa wirusów należących do rodziny reowirusów (Reoviridae), będącą najczęstszą przyczyną biegunki wśród niemowląt i dzieci.

 Rotawirusy człowieka, jako przyczynę choroby występującej u ludzi, zidentyfikowała w 1973 roku Ruth Bishop z Australii podczas badań elektronomikroskopowych bioptatu dwunastnicy i kału dzieci chorych na biegunkę.

 Prawie każde dziecko na świecie w wieku 5 lat, przeszło co najmniej jedną infekcję spowodowaną przez rotawirusy.

 Ludzki organizm wytwarza odporność po każdej infekcji wywołanej tą grupą wirusów, dlatego zakażenia rotawirusowe są rzadkie u dorosłych.

 Wyróżnia się pięć głównych grup tego wirusa: A, B, C, D, E, z czego trzy (A, B i C) są zaraźliwe dla ludzi.

 Rotawirusy, oprócz ludzi atakują również zwierzęta i są czynnikiem chorobotwórczym dla zwierząt gospodarskich.

 Charakteryzują się dużą stabilnością w środowisku zewnętrznym – giną w temperaturze 60 st. C po 30 minutach.

Wirus z grupy A jest najbardziej powszechny i wywołuje 90% wszystkich infekcji rotawirusowych u ludzi.

Rotawirus

Obraz z elektronowego mikroskopu transmisyjnego pokazujący rotawirusy obecne w kale chorego dziecka.

Rozprzestrzenianie się rotawirusów.

 Żródło zakażenia: człowiek chory lub rekonwalescent.

 Wirus przenosi się drogą pokarmową, powoduje wymioty i biegunkę i jest najczęstszą przyczyną ostrej biegunki
u dzieci.

 Atakuje i niszczy enterocyty wyściełające jelito cienkie, powodując wirusowe zakażenie przewodu pokarmowego.

 Rotawirusy są powodem prawie 50% przypadków hospitalizacji niemowląt i dzieci z powodu biegunki, nie są one dobrze znane, szczególnie w krajach rozwijających się.

 Często są błędnie nazywane „grypą jelitową” lub „grypą żołądkową”.

Potoczna nazwa powstała prawdopodobnie dlatego, że choroba często zaczyna się podobnie jak grypa. Jednak rotawirusy nie mają nic wspólnego z wirusami grypy.

Objawy wirusowego zakażenia przewodu pokarmowego wywołanego przez rotawirusy:

 wymioty

 wodnista biegunka z obecnością śluzu

 niska gorączka

 czasowa nietolerancja laktozy

 przejściowe zaburzenia funkcji wątroby

 infekcja górnych dróg oddechowych (u 50% chorych)

Zakażenie może przybierać formę bezobjawową, łagodną i ostrą.

Okres wylęgania: 24 – 72 godziny (od 1 do 3 dni) – od momentu przedostania się wirusa do organizmu, do pojawienia się pierwszych objawów.

Pierwszym objawem infekcji jest podwyższona temperatura (38,5 st. C ). Potem pojawiają się gwałtowne wymioty i biegunka, trwająca 3 – 8 dni.

Czas trwania choroby: 4 – 10 dni (może przedłużyć się do kilku tygodni)

Wydalanie wirusa: 8 – 30 dni po ustąpieniu biegunki. Rozpoczyna się 2 dni przed wystąpieniem pierwszych objawów choroby. Rotawirusy wydalane są przez chorego z kałem w bardzo dużych ilościach. Najwięcej wirionów w stolcu pojawia się około 3 dni po wystąpieniu pierwszych dolegliwości.

Bardzo częstym i niebezpiecznym stanem towarzyszącym infekcji rotawirusowej jest odwodnienie, które jest główną przyczyną przypadków śmiertelnych.

Przy oznakach znacznego odwodnienia, należy niezwłocznie zadzwonić do pediatry lub udać się na pogotowie – być może będzie trzeba nawodnić organizm kroplówką w szpitalu.

Niepokojące objawy odwodnienia obejmują:

– ospałość lub trudność w dobudzeniu dziecka

– zapadnięte ciemiączko

– zapadnięte oczy

– płacz bez łez

– rzadkie oddawanie moczu albo stale sucha pielucha

– przyspieszone bicie serca

Infekcje spowodowane przez rotawirus typu A mogą pojawiać się przez całe życie. Pierwsza infekcja powoduje objawy, lecz potem organizm wytwarza odporność i każde kolejne infekcje zazwyczaj przechodzą bezobjawowo lub bardzo łagodnie.

Najwięcej infekcji rotawirusowych z objawami występuje u dzieci poniżej 2 lat i liczba ta stopniowo zmniejsza się aż do wieku 45 lat.

Infekcje u niemowląt choć częste, zwykle przechodzą bezobjawowo lub w łagodnej postaci. Najpoważniejsze dolegliwości występują u dzieci w wieku od 6 m-cy do 2 lat, osób w podeszłym wieku (po 65 roku życia) oraz u ludzi cierpiących na niedobór odporności.

Przebycie zakażenia rotawirusem powoduje powstanie w błonie śluzowej przewodu pokarmowego swoistych przeciwciał klasy IgA (odporność nabyta w dzieciństwie). Przeciwciała te chronią przed ponownym zakażeniem tym samym typem serologicznym wirusa. Możliwe są jednak zachorowania powtórne spowodowane innymi typami wirusa. Zachorowania te mają łagodniejszy przebieg.

Rozpoznanie.

Diagnozę infekcji rotawirusowej zwykle poprzedza rozpoznanie grypy żołądkowej powodującej biegunkę.

Większość dzieci przyjętych do szpitala z powodu grypy żołądkowej jest poddawana badaniu na obecność rotawirusa typu A.

Wykrycie rotawirusów typu A polega na wykryciu antygenów i odbywa się poprzez badanie kału chorego, przy pomocy testu immunoenzymatycznego.

 Wirusy najszybciej rozprzestrzeniają się w dużych skupiskach, np. w przedszkolach, żłobkach ( bliski kontakt ), a także pomiędzy członkami najbliższej rodziny.

 Niemowlęta karmione piersią są chronione przed zakażeniem przez przeciwciała zawarte w mleku matki. Rotawirusy są jednak tak rozpowszechnione, że zakaża się nimi 95% dzieci przed ukończeniem 5 roku życia.

 Najciężej i najczęściej chorują dzieci w wieku od 3 miesięcy do 3 lat. U niemowląt bardzo często konieczny jest wtedy kilkudniowy pobyt w szpitalu.

Żródła zakażenia.

Rotawirusy są przenoszone drogą pokarmową lub kropelkową poprzez:

 Bezpośredni kontakt z zakażoną osobą lub jej wydalinami (na przedmiotach: zabawki, klamki, bielizna, meble, zanieczyszczone ręce).

 Spożycie pokarmu zanieczyszczonego kałem osoby chorej.

 Spożycie wody zanieczyszczonej rotawirusami.

 Spożycie produktów, które nie wymagają obróbki cieplnej, takich jak sałatki, owoce, przystawki.

 Wdychanie cząstek wirusa unoszących się w powietrzu (powstałych np. z wymiocin osoby chorej).

 Kontakt z wydzieliną dróg oddechowych osoby zakażonej.

Leczenie.

 Brak swoistego leczenia zakażeń rotawirusowych. W łagodnej postaci wystarczy doustne uzupełnianie płynów. Małe dzieci oraz osoby z upośledzoną odpornością wymagają na ogół hospitalizacji i dożylnego podawania płynów i elektrolitów.

 W leczeniu choroby pomaga także spożywanie jogurtu.

 Dla starszych dzieci i dorosłych choroba nie jest niebezpieczna, choć uciążliwa. Nie wymaga specjalnego leczenia, chory musi jedynie pić dużo płynów (aby zapobiec odwodnieniu) czasem pomocny jest gastrolit celem uzupełnienia elektrolitów.

Profilaktyka.

 Obecnie jedynym sposobem zapobiegania zakażeniom wywołanym przez rotawirusy jest przestrzeganie higieny.

Ważne dla zapobiegania infekcji jest:

 Mycie rąk, szczególnie po każdym wyjściu z toalety;

 Odkażanie muszli sedesu i nocników preparatami zawierającymi związki chloru (podchloryn sodu);

 Odkażanie powierzchni mebli, zabawek, klamek itp.;

 Stosowanie pieluszek jednorazowych lub wielorazowych wygotowywanych;

 Mycie owoców i warzyw;

 Picie wyłącznie przegotowanej wody;

 Zapobieganie wkładaniu przez dziecko do buzi brudnych rąk i przedmiotów;

 Długie karmienie piersią;

 Uczenie dziecka od najmłodszych lat nawyków higienicznych.

Statystyki.

Z powodu infekcji rotawirusami:

 Ponad 450 000 dzieci poniżej 5. roku życia co roku umiera

 Ponad 2 miliony jest poważnie chora.

Większość z nich pochodzi z krajów rozwijających się.

 Kampanie walczące o zmniejszenie zachorowań na rotawirusy i ich skutków, promują szczepionki przeciw rotawirusom dla dzieci zdrowych, oraz doustne uzupełnianie płynów ustrojowych dla dzieci już zarażonych.

 W krajach, w których szczepienia przeciwko rotawirusom zostały wprowadzone do kalendarza szczepień, zauważa się spadek występowania infekcji spowodowanych tym wirusem.

Szczepienia.

 W 2006 roku wprowadzono dwie szczepionki przeciwko infekcji rotawirusowej, dla których badania wykazały, że są bezpieczne i skuteczne w leczeniu dzieci: Rotarix (2 dawki), RotaTeq (3 dawki).

 Obie szczepionki są przyjmowane doustnie – zawierają nieaktywny wirus.

 Podawane powinny być pomiędzy 6 a 24 tygodniem życia niemowlęcia.

 Konieczne są 2 dawki (lub 3 dawki) podane przez lekarza (cena 2 x 300 zł – rodzice muszą wcześniej kupić preparat).

Przerwa między dawkami minimum 4 tygodnie.

Nie szczepimy dzieci, które ukończyły 32 tydzień życia.

Opracowanie: Oddział Oświaty Zdrowotnej i Promocji Zdrowia

Powiatowej Stacji Sanitarno – Epidemiologicznej w Lublinie

 

Może Ci się również spodoba